Depremin Ardından Hatay’da Bir Umut Işığı: Binlerce Kadının Hayatına Dokunan Sağlık Taraması Projemizin Hikayesi
6 Şubat 2023’te ülkemizin güneydoğusunu vuran büyük deprem, ardında on bir ilimizi etkileyen derin yaralar bıraktı. Yaklaşık 14 milyon insanımız bu afetten doğrudan etkilendi. Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre 54.000 canımızı yitirdik, 107.000’den fazla kişi yaralandı ve 1,5 milyon insanımız evsiz kaldı.
Depremin en çok vurduğu şehirlerden biri olan Hatay’da, bugün hala 199 geçici barınma kampında, 71.717 konteynerde 215.000 kişi hayatını sürdürmeye çalışıyor. Bu zorlu koşullarda, özellikle kadınlar ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıya. Dünya Doktorları (MdM) tarafından Aralık 2024’te yayınlanan bir rapor, geçici kamplardaki kadınların düşük, erken doğum, jinekolojik kanserler, bakteriyel enfeksiyonlar ve anemi gibi ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele ettiğini ortaya koyuyor. Bölgedeki sağlık altyapısının büyük hasar görmesi nedeniyle sağlık hizmetlerine erişim son derece kısıtlı ve birçok rahatsızlık teşhis edilemeden veya tedavi edilemeden kalıyor.
Sağlık Gönüllüleri-Türkiye (SG-T) Olarak Sorumluluk Aldık
İşte bu acil ihtiyaçtan yola çıkarak, Sağlık Gönüllüleri-Türkiye olarak, Hatay’daki geçici barınma kamplarında yaşayan dezavantajlı kadınlara yönelik bir sağlık taraması ve eğitim programı düzenledik. Amacımız, bu zorlu süreçte ailelerinin direği olan kadınların sağlık durumlarını iyileştirerek, hem kendi hem de ailelerinin genel refahına katkıda bulunmaktı.
Dört Haftalık Yoğun ve Anlamlı Bir Çalışma
Mayıs ve Haziran aylarını kapsayan dört haftalık yoğun bir saha çalışmasıyla Hatay’ın Antakya ve Defne ilçelerindeki 16 farklı kampta toplam binlerce kadına ulaştık. Proje ekibimiz; bir program koordinatörü, bir saha koordinatörü (doktor), iki kayıt görevlisi, dört hemşire ve bir şoförden oluşuyordu. Ekibimiz bu program dahilinde sağlık eğitimleri, sağlık taramaları ve sonuç bildirimi ve yönlendirme sağladı.
Her gün ortalama 266 kadına hizmet verdiğimiz bu programda:
- Sağlık Eğitimleri: Hemşirelerimiz tarafından kendi kendine meme muayenesi, diyabet, enfeksiyondan korunma, hijyen, emzirme ve çocuk bakımı gibi hayati konularda küçük gruplar halinde eğitim seminerleri verildi.
- Sağlık Taramaları: Katılımcılardan kan örnekleri alınarak anemi, enfeksiyon, demir eksikliği ve diyabet riskleri açısından incelendi. Bu taramalar için Hemogram, CRP, Ferritin ve HbA1c testleri kullanıldı.
- Sonuç Bildirimi ve Yönlendirme: Tüm test sonuçları, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olarak her kadına kısa mesaj (SMS) ile bildirildi. Mesajlarda, sonuçlarında anormallik tespit edilen kadınlara belirli bir uzman hekime başvurmaları yönünde tavsiyelerde bulunuldu.
Sonuçları olumsuz çıkan 500 kadın ilgili laboratuvar görevlileri tarafından rastgele aranarak takip edildiğinde, %39,6’sının bir aile hekimine başvurduğunu, %4,8’inin bir uzmana ulaştığını ve önemli bir kısmının da tedavi için randevu almayı planladığını öğrendik. Ayrıca, Hatay İl Sağlık Müdürlüğü ile yaptığımız görüşmeler sayesinde, programımızdaki kadınlara devlet hastanelerinden randevu almada öncelik tanınmasını sağladık.
Bu proje, Hatay’daki geçici kamplarda yaşayan kadınlar arasında ciddi bir sağlık farkındalığı yarattı ve onları kendi sağlıkları için proaktif adımlar atmaya teşvik etti. Deprem bölgesindeki kadınların sağlık durumunu iyileştirmeye yönelik gelecekteki çalışmalar için de önemli bir örnek teşkil ettiğine inanıyoruz. Sağlık Gönüllüleri-Türkiye olarak, bölgedeki ihtiyaçlar doğrultusunda yeni projelerle halkımızın yanında olmaya devam edeceğiz.